ภัทรพล  สมเหมาะ. 2568. กรีกโบราณ: ประวัติศาสตร์ นครรัฐและมหาราชผู้พิชิต = Ancient Greeks: The History. กรุงเทพฯ: ยิปซี กรุ๊ป. 344 หน้า. 385 บาท.

     อารยธรรมกรีกโบราณที่ไม่ได้มีแค่เรื่องราวของตำนาน วีรบุรุษ ปรัชญาเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องราวของรัฐบุรุษและเรื่องราวของรัฐ โดยไม่ได้มีแค่ประชาธิปไตย แต่ยังมีเรื่องราวของคณาธิปไตย ทรราชย์ และตบท้ายด้วยราชาธิปไตย ซึ่งไม่ได้มีแค่เรื่องราวของ "เอเธนส์" หรือ "สปาร์ตา" แต่ยังมีเรื่องราวของขั้วอำนาจอื่นที่ผลัดกันขึ้นผลัดกันตก มันไม่ได้มีแค่ความรุ่งโรจน์เท่านั้น มันยังมีช่วงเวลาแห่งความวุ่นวายและแตกดับ และมันไม่ได้เป็นแค่เรื่องราวที่อยู่ในกรีซเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวถึงเมดิเตอร์เรเนียนและแดนไกลไปจนถึงอินเดียอีกด้วย
     ประวัติศาสตร์กรีกโบราณไม่ได้เป็นแค่ลำดับเหตุการณ์เท่านั้น แต่ยังเป็นการศึกษาสภาพของมนุษย์ในสภาพสังคมที่มีความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ และสิ่งเหล่านี้คือรากฐานสำหรับโลกสมัยใหม่หลายอย่าง โดยถึงแม้ว่า "ความรุ่งโรจน์ที่เคยเป็นกรีซ" จะดับสูญไปนานแล้ว แต่จิตวิญญาณของมันยังคงอยู่ต่อไป แฝงอยู่ในอารยธรรม ต่าง ๆ และการเข้าใจมัน อย่างน้อยก็อาจช่วยให้เราเข้าใจโลกได้